Article in Divya Bhasker,8-12-2009

લોકતંત્રની વાડમાં કેટલાં છીંડાં?

Gunvant Shah

શીલા દીક્ષિત જેવાં મુખ્યપ્રધાન જનમટીપ પામેલા મનુ શર્માને પેરોલ પર છોડવાની બાબતે પોતાના હસ્તાક્ષર શી રીતે આપી શકે? દેશની જનતાને એક બાબત નથી સમજાતી. લાલુ યાદવની જગ્યાએ કોઇ સામાન્ય નાગરિક હોત તો એને જેલની બહાર રહીને રેલવે પ્રધાન બનવાની તક પ્રાપ્ત થઇ હોત ખરી? શિકારનો શોખ ધરાવનારા પટૌડીને જેલની બહાર રહેવાની તક મળી હોત ખરી? આવા જ ગુના હેઠળ સલમાન ખાન આજે નિરાંતે જેલની બહાર રહીને કમાણી કરે છે. સંજય દત્તને જેલની સજા થઇ, પરંતુ જામીન મેળવ્યા પછી એ એવી રીતે જીવે છે, જાણે ગુનો થયો જ નથી. Gunvant Shah

Gunvant Shahયાદ આવે છે? શિવસેનાની સ્થાપના થઇ પછી પહેલી રાજકીય હત્યા ક્રિશ્ના દેસાઇની થઇ હતી. ૧૯૬૭-૬૯ના ગાળામાં દત્તા સામંત મુંબઇની મજૂર આલમમાં લોકપ્રિય નેતા હતા. દત્તા સામંતને હરાવવા માટે કોંગ્રેસે શિવસેના સાથે હાથ મેળવ્યા હતા.

ક્રિશ્ના દેસાઇ કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીનાં મજૂર-નેતા હતાં. એમની હત્યા થઇ પછી કદીય શિવસેનાએ પોતાનું ગુંડાસ્વરૂપ છુપાવ્યું નથી. એ ગુંડાસેનાએ અનેક ડોક્ટરોને, નર્સોને, પત્રકારોને, અભિનેતાઓને, વેપારીઓને અને નિર્દોષ બિનમહારાષ્ટ્રીયનોને હેરાન-પરેશાન કર્યા છે. એનો તો અંદાજ માંડવો મુશ્કેલ છે.

શરૂઆત દક્ષિણ ભારતીય નાગરિકોને હેરાન કરવાથી થઇ અને પછી હિંદુત્વના કોન્ટ્રાક્ટર બની જઇને શિવસેનાએ મુસલમાનોએ નિશાન બનાવ્યા. બેફામ ગુંડાગીરી કરાવ્યા પછી પણ બાળ ઠાકરેને જેલમાં જવાનો વારો ન આવ્યો. કોંગ્રેસ એમનાથી કાયમ ગભરાતી રહી અને ભાજપે એમને આદર આપ્યો. મુંબઇ પાંચ દાયકા જેટલું પાછળ રહી ગયું!

વ્યવસાયે કાટૂર્નિસ્ટ એવા ઠાકરે પોતે હવે કાટૂર્ન બની ગયા છે. શિવસેનામાં ઊભી તિરાડ પડી છે. ઉઘ્ધવ અને રાજની દુકાનો અલગ થઇ ગઇ છે. રાજ ઠાકરેની આક્રમકતા ઉઘ્ધવની આક્રમકતાને હરાવી દેનારી છે. બંને કહે છે : ‘તારા ગુંડાઓ કરતાં મારા ગુંડાઓ વધારે સંનિષ્ઠ છે.’

કોંગ્રેસ-એન.સી.પી.ને એ તિરાડ આબાદ ફળી છે. જો રાજ ઠાકરેની ગુંડાગીરીનો ચોકો જુદો ન હોત, તો ગઇ વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ ગઠબંધન અવશ્ય હારી ગયું હોત. સચિન તેંડુલકરે કહ્યું : ‘હું ભારતીય છું અને મહારાષ્ટ્રી હોવાનું મને ગૌરવ છે.’ બસ, બાળ ઠાકરેનો મિજાજ ગયો. સચિનની વાતને દેશના બધા સમજુ નાગરિકોનો ટેકો પ્રાપ્ત થયો.

બાળ ઠાકરેએ મોરારજી દેસાઇને પણ ન છોડ્યા અને એમને, ‘માનવભક્ષી મર્ડરજી મોરારજી’ કહ્યા. શિવસૈનિકોએ મરાઠી ટીવી ચેનલ આઇ.બી.એન. લોકમતની કચેરી પર પહોંચીને મવાલીગીરીનું પ્રદર્શન કર્યું. લગભગ એવી જ મવાલીગીરી રાજ ઠાકરેના ગુંડાઓએ મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભામાં સમાજવાદી પાર્ટીના અબુ આઝમીએ હિંદીમાં શપથ લીધા ત્યારે કરી હતી.

ટૂંકમાં વાત એટલી કે મુંબઇને બાળ ઠાકરેના પરિવારે બાનમાં રાખ્યું છે. ક્રિશ્ના કમિશને બાળ ઠાકરેને દોષિત ઠેરવ્યા છે, છતાં કોંગ્રેસની સરકારોએ એમના અહેવાલને અભરાઇને મૂકી રાખ્યો છે. અશોક ચવાણે કડક પગલાં ભરવાની ખાતરી આપી છે. આવી પોલી ખાતરી આપનારા તેઓ પહેલા મુખ્યપ્રધાન નથી. રાહ જોઇએ.

ભારતીય લોકતંત્રની વાડમાં કેટલાં છીંડાં? સેક્યુલરિઝમની વંડીમાં કેટલાં બાકોરાં? શિવસેના, બજરંગદળ અને રામસેના જેવાં હિંદુ સંગઠનો પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે હજી કેટલી ગુંડાગીરી સહન કરવાની બાકી છે?

નછૂટકે અંગત વાત કરવી છે. આ કટારમાં છેલ્લાં વીસેક વર્ષથી બાળ ઠાકરેની કડક આલોચના થતી રહી છે. વર્ષો પહેલાં એમની વિરુદ્ધ એક લેખ એક ગુજરાતી અખબારના માલિક અને તંત્રીને પહોંચાડ્યો હતો. એમનો ફોન આવ્યો : ‘ગુણવંતભાઇ, એ લેખ મુંબઇની આવૃત્તિમાં પ્રગટ થાય અને ત્યાંની અમારી ઓફિસને આગ લગાડવામાં આવે તો મારે શું કરવાનું?

મેં કહ્યું : ‘આગ લાગે તેવું હોય તો લેખ ન છાપશો.’ એક પણ શબ્દના ફેરફાર વિના એ લેખ પ્રગટ થયો હતો. અને હા, આગ લગાડવામાં આવી ન હતી. ભારતીય જનતા પાર્ટી જો રાષ્ટ્રીય પક્ષ તરીકે ટકી રહેવા માગતી હોય, તો તેણે જેમ બને તેમ જલદી શિવસેના સાથે છૂટાછેડા લેવા જોઇએ.

આવી તક વારે વારે નહીં મળે. રાજકારણમાં ‘અક્કલવાળું જોખમ’ ખેડવું એ લાભદાયી છે એવું ઇન્દિરાજીએ અને નરેન્દ્ર મોદીએ સિદ્ધ કરી બતાવ્યું છે. શિવસેનાની કીમોથેરપી ચાલી રહી છે. રોગની પીડા કરતાંય ઉપચારની પીડા વધારે? શિવસેનાને શિવાજીનું નામ ઉચ્ચારવાનો પણ અધિકાર નથી. વર્ષો પહેલાં મેં એને ‘અશિવસેના’ કહી હતી.

લોકતંત્રના રથનાં બે પૈડાં છે : કાયદો અને વ્યવસ્થા. કાયદો અને વ્યવસ્થાના પ્રશ્ને કોઇ બાંધછોડ ન હોઇ શકે. એ મુદ્દે દેશના ત્રણે રાહુલ સમાન જાણવા : રાહુલ ગાંધી, રાહુલ મહાજન અને રાહુલ ભટ્ટ. એ ત્રણમાં કેવળ પ્રથમ રાહુલનું અભિજાત્ય શંકાથી પર છે.

શીલા દીક્ષિત જેવાં મુખ્યપ્રધાન જનમટીપ પામેલા મનુ શર્માને પેરોલ પર છોડવાની બાબતે પોતાના હસ્તાક્ષર શી રીતે આપી શકે? દેશની જનતાને એક બાબત નથી સમજાતી. લાલુ યાદવની જગ્યાએ કોઇ સામાન્ય નાગરિક હોત તો એને જેલની બહાર રહીને રેલવે પ્રધાન બનવાની તક પ્રાપ્ત થઇ હોત ખરી?

શિકારનો શોખ ધરાવનારા પટૌડીને જેલની બહાર રહેવાની તક મળી હોત ખરી? આવા જ ગુના હેઠળ સલમાન ખાન આજે નિરાંતે જેલની બહાર રહીને કમાણી કરે છે. સંજય દત્તને જેલની સજા થઇ, પરંતુ જામીન મેળવ્યા પછી એ એવી રીતે જીવે છે, જાણે ગુનો થયો જ નથી.

સમર્થ વકીલો ખૂબ મોંઘા હોય છે અને ગુનેગારને નિર્દોષ સાબિત કરી શકે એટલા પહોંચેલ હોય છે. ભારતના ગરીબ ગુનેગારને આવો લાભ મળી શક્યો હોત ખરો? ન્યાયતંત્ર પણ જ્યારે ધનતંત્ર અને શાસનતંત્રથી પ્રભાવિત હોય ત્યારે ગરીબ ચીભડાંચોરને જેલમાં મારપીટ સહન કરવી પડે છે. વિક્ટર હ્યુગોની વિખ્યાત નવલકથા ‘લા મિઝરેબલ’ હજી આજે પણ ટટ્ટારપણે પ્રસ્તુત છે.

સોહરાબ મોદીની ફિલ્મ ‘કુંદન’ તમે જોઇ હશે. નવલકથાનો ગુજરાતી અનુવાદ પામેલા પુસ્તકનું મથાળું હતું : ‘ગુનો અને ગરીબાઇ’. ન્યાયમાં થતો વિલંબ એ જ ન્યાયની વિડંબના! શબ્દકોશમાં જ જોડણીદોષ હોય તો જવું પણ ક્યાં! બધાં જ તપાસ કમિશનોના રિપોર્ટ ઊધઇનો આહાર બનતા રહ્યા છે.

યુરોપિયન યુનિયનમાં જોડાયેલા દેશો સભ્ય સમાજ (સિવિલ સોસાયટી)ના નિર્માણ માટે પ્રતિબદ્ધ છે. એ દેશોમાં ફાંસીની સજા રદ થઇ છે. વર્ષોથી ટર્કી યુરોપિયન યુનિયનમાં જોડાવા મથી રહેલું રાષ્ટ્ર છે. જો ટર્કીને પ્રવેશ મળે, તો ટર્કી દુનિયાનો પહેલો મુસ્લિમ દેશ હશે, જ્યાં ફાંસીની સજા નહીં હોય.

બ્રિટન જેવા ખાસા લિબરલ દેશમાં થોડાંક વર્ષો પર બોમ્બ ધડાકા થયા. બીજે દિવસે ધોળા અજવાળામાં લંડનના રેલવે સ્ટેશન પર પાકા વહેમને આધારે એક માણસ પર લંડનના પોલીસે ગોળી છોડી. પાછળથી ખબર પડી કે મરી ગયો તે માણસ તો બ્રાઝિલનો નિર્દોષ નાગરિક હતો.

કલ્પના કરો, એ પોલીસ આજે ક્યાં હશે? એ પોલીસ જેલમાં નથી. એને સખત ઠપકો (રિપ્રિમાન્ડ) આપવામાં આવ્યો છે અને એ નોકરીમાં ચાલુ છે. કાયદો અને વ્યવસ્થાની માવજત કરવી હોય તો રક્ષક અને ભક્ષક વચ્ચેનો ભેદ સમજવો પડે.

મુંબઇમાં ઇન્ડિયા ગેટની અંદર ભોંય પર પાથરણાં પાથરીને પડી રહેલા અર્ધલશ્કરી જવાનો દરિયાપારથી આવનારા આતંકવાદીઓથી આપણું રક્ષણ કરી શકશે? પોલીસ કંઇ માનવયંત્ર (રોબો) નથી. એને પણ બાળબરચાં હોય છે. એને પણ પ્રતીક્ષા કરનારી પત્ની હોય છે. એને પણ માનવ-અધિકાર મળવા જોઇએ. પોલીસ કંઇ વાપરવાની ચીજ નથી.

રાજ ઠાકરે અને મુત્તાલિક (રામસેના) જેવા ‘ગુનાહોં કે દેવતા’ રાજકારણની ચોપાટ રમતા હોય છે. સભ્ય સમાજમાં એમનું સ્થાન જેલમાં હોવું જોઇએ. શરમનો કુલ જથ્થો ખૂટી પડે ત્યારે મિડિયા પર હુમલા થતા હોય છે. મિડિયા લોકતંત્રની ચોથી જાગીર છે.

મિડિયા-જસ્ટિસ જોખમકારક બાબત છે. એ ન્યાયતંત્રને દબાણમાં મૂકે છે અને બિનગુનેગારને આગળથી ગુનેગાર ઠેરવી દે છે. બાળ ઠાકરે ઘરડા થયા છે. તેઓ ભીષ્મ નથી, ધૃતરાષ્ટ્ર છે. (આ લેખ તા.૨૬/૧૧ની પુણ્યતિથિએ લખાયો છે. આતંકવાદી હુમલામાં મૃત્યુ પામેલાં બધાં નિર્દોષ લોકો અને શહીદ થયેલા જવાનોની સ્મૃતિને વંદન.)

પાઘડીનો વળ છેડે…
અંધારાએ કહ્યું : ‘સાવધાન!
દૂર દૂરથી પ્રકાશ લઇને કોઇ આવી રહ્યું છે.
સૂરજનું પ્રથમ કિરણ આવી પહોંચે
તે પહેલાં જ એને ખતમ કરી નાખો,
કારણ કે આપણને હવે કોઇ
જયપ્રકાશનું આગમન પરવડે તેમ નથી.’

(વર્ષો પહેલાં હૃદયમાં ઊગેલી પંક્તિઓ)

3 thoughts on “Article in Divya Bhasker,8-12-2009

  1. “રાજકારણમાં ‘અક્કલવાળું જોખમ’ ખેડવું એ લાભદાયી છે એવું ઇન્દિરાજીએ અને નરેન્દ્ર મોદીએ સિદ્ધ કરી બતાવ્યું છે.” એમ કહેવું એ ઠીક ઠીક અયોગ્ય અને અરુચિકર છે.

    ૧૯૫૮માં ઈન્દીરાગાંધીની આંદોલન અને ભલામણથી દેશની સૌપ્રથમ બીન કોંગ્રેસી વિધાનસભાને ડીસમીસ કરવામાં આવેલી. અને તે પછીની ચૂટણીમાં મતોના વિભાજનથી સીપીઆઇ ને જોકે વધુ ટકાવારીમાં મત મળ્યા હતા તો પણ તે લઘુમતિમાં આવી ગઇ હતી. એ સંશોધનનો વિષય છે કે તે પછી કોંગ્રેસ હમેશા કોમ્યુનીસ્સ્ટોનો સાથ લેતી આવઈ છે. અને તેથી દેશને કેટલું નુકશાન થયું તેનું ગણિત માંડીએ તો સત્ય લાધે.

    તેવીજ રીતે કટોકટીનું જોખમ અને ભીદરાણવાલે ને સંત તરીકે બીરદાવીને જેટલા જોખમો લીધેલા તેથી દેશને ટૂંકા અને લાંબા ગાળાના નુકશાનો થયા છે તેવી જ રીતે ભૂટ્ટોની સાથે સિમલા કરારમાં ભારતીય લશ્કર અને જનતાના બલિદાનોના ભોગે જીતેલું સઘળું વાટોઘાટાના ટેબલ ઉપર અગમ્ય કારણો થી ગુમાવી દેવું તે અક્ષમ્ય બેવકુફીથી (જો બીજું કોઇ ટેબલનીચેનું ડીલ ન હોય તો)વિશેષ નહતું.

    શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આવું કશું કર્યું નથી. અને તેમની કાર્ય શૈલી સ્વકેન્દ્રી નથી. શ્રી નરેન્દ્ર મોદી આર્ષદ્રષ્ટા છે અને તે સામાન્ય કક્ષાના માણસથી ક્યાંય ઉંચું વિચારી શકે છે. તે તેમના કર્મચારીઓને સ્ટેપ અપ કરે છે અને કર્મચારીઓમાં પોતીકાપણાનો ભાવ ઉત્પન્ન કરવાના પ્રયત્નો કરે છે.

    ઇંદીરા ગાંધી અને જવાહરલાલ નહેરુમાં પણ, આવી કોઇ કલ્પના શક્તિ કે સમજનો સદંતર અભાવ હતો.

    લીડરની વ્યાખ્યા એ હોય કે જે પોતાના માણસોનો વિકાસ કરે. જ્યારે નહેરુવીય માનસિકતા એ હતી અને છે કે પોતાનો વિકાસ કરવો અને બીજાને દાબી દેવા. જેમને ટકી રહેવા આધારની જરુર હતી અને સિદ્ધાંતોની પરવા ન હતી તેઓ કોંગ્રેસમાં ટકી ગયા. અને બીજા જેવા કે જયપ્રકાશ નારાયણ, રાજ ગોપાલાચારી, આચાર્ય કૃપલાની, લોહીયા, મોરારજી દેસાઈ, વી.પી. સીંગ, બહુગુણા, મોહન ધારીયા, કર્પુરી ઠાકુર વિગેરે જેવા અનેક કોંગ્રેસમાં થી વહેલામોડા દૂર ગયા. અને તેથી કોંગ્રેસની જે માહાત્મા ગાંધી સ્થાપિત ધરોહર હતી તે દૂર થઇ.

    માનનીય ગુણવંતભાઇ કહે છે કે “…. એ મુદ્દે દેશના ત્રણે રાહુલ સમાન જાણવા : રાહુલ ગાંધી, રાહુલ મહાજન અને રાહુલ ભટ્ટ. એ ત્રણમાં કેવળ પ્રથમ રાહુલનું અભિજાત્ય શંકાથી પર છે.” આ વાત પણ કઠે છે.

    પહેલા રાહુલની વાત કરીએ તો તે ભાઇશ્રી ને વિષે અભિજાત્ય શબ્દને લીંક કરવો તે થોડું વરવું લાગે છે. હજી આભાઇશ્રીને ખબર નથી કે ગુજરાતનો વિસ્તાર વધુ છે કે યુકેનો. તેમજ ભારતનો વિસ્તાર વધુ છે કે અમેરિકાનો. વળી મુંબઇમાં “કૅટ વૉક” કરી એટલે સમાચાર માધ્યમોએ તાળીઓ પાડી એટલે ઘણ ટૂંકી દ્રષ્ટિવાળાઓની વિરોધિઓ હતઃપ્રભ થઇ ગયા એવી તારવણીઓ થઇ. આબધામાં પ્રમાણ ભાવની પ્રજ્ઞાનો અભાવ દ્રષ્તિગોચર થાય છે.

    સંસ્કૃતમાં એક શ્લોક છે કેઃ
    “શૂરોસિ કૃતવિદ્યોસિ દર્શનીયોસિ પૂત્રક,।
    યશ્મિન કુલેસ્તુ જાતસ્ત્વં ગજઃ તત્ર ન હન્યતે ॥

    દર્શન કાજે તું શુરવીર છે ને વળી સુંદર પણ છે,
    ન મારતું હાથીને કોઈ જે કુળે તુ જાયો છે.

    અલબત આમાં જાતિવાદની વાત નથી પણ જે સંઘમાં તેનું લાલનપાલન થઇ રહ્યું છે તેઓનું ચરિત્ર આપણે જાણીએ છીએ.

    વાલ્મિકી રાતોરાત લુંટારામાંથી ઋષિ થયા નહતા. તેમણે ઘણો ભોગ આપ્યો ત્યારે તેમને ઋષિપદ પ્રાપ્ત થયું હતું.

  2. Dear Sir,
    It makes me angry when I see the discrimination between the politically sound or managing things through money and an ordinary Indian citizen.There are number of people in our country after committing serious crime , moving free and on the other hand number of people without trial remains behind bars and ,not knowing when they will end up with it!!!Who will help them?How they will have their justice?or it will continue as per the proverb” mare teni talwar”!!!!
    Dr.S.M.Yadav

  3. Definitely it is a matter of great concern that politicians (off course mainly Congress men) and the moneyed people get undue benefit from the present system of providing justice.

    Naturally the Congress who is ruling the nation for more than 55 years had never been found serious about it, because it does not want to take positive action to avoid the boomerang.

    Somewhere in late sixties of last century a case of lifting of cash worth sixty lakhs from a SBI account of Congress reported to have been on Indira Gandhi’s phonic instructions to hand over the cash to the security officer thus authorized had been reported by the branch Manager but when the cash did not reach the destination the branch Manager lodged a complaint with police and the case got finished within 24 hours without even calling Indira Gandhi to submit witness.
    Now if a case can be disposed off to the whims of persons behind the big name, why do others should suffer?
    And contrary to this in 1984 Shikh carnage and in the Bhopal tragedy how many have received compensation and how much and when? Similar is the case with Hindus of Kashmir who are driven out from their home since last two decades. Is it not a denial of justice when Congress its self is a party to rule?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s