Article From Chitralekha on 3-5-2010

નકસલવાદમાઓવાદમૃત્યુવાદ  

તમે કદી લાલ કીડીની ચટની ખાધી છે?  અરુંધતી રોયે એ ચટની દંતેવાડાના નકસલવાદીઓ વચ્ચે રાત-દિવસ રહીને લીજ્જતપૂર્વક ખાધી છે. અરુંધતી સાથે તમે સંમત થાવ કે ન થાવ, એનાં લખાણમાં કશુંક એવું તત્વ હોય છે, જે તમને આશ્ચર્યમાં ડુબાડી દે છે અને તમને એમ કહેવાનું મન થાય છે: અરે! મને તો આ વાતની ખબર જ નહોતી! લેખિકાને મૃત્યુવાદ પ્રત્યે પ્રેમ હોય એવો વહેમ પડે છે.

અરુંધતીને  નક્સલવાદી હિંસામાં કશુંય અજુગતું લાગતું નથી. એની દલીલો દૂધની નહીં, તલવારની ધાર જેવી હોય છે. એની વાત કદાચ ખોટી લાગે તોય એની વૈચારિક સનીસ્ઠા વાચકને આકર્ષે છે. માઓવાદી હિંસાને એ લગભગ રોમાન્ટિક કક્ષાએ લઇ જાય છે. એની લેખનશૈલીનો એક ચમકારો આ રહ્યો:

દંતેવાડામાં પોલીસો સાદા પોશાકમાં હતા,

બળવાખોરો ગણવેશધારી હતા.

જેલનો સુપરિન્ટેન્ડન્ટ જેલમાં બંધ હતો,

જેલના કેદીઓ મુક્ત હતા!

 

અરુંધતી ભારતને ઉચ્ચ વર્ણના હિંદુ રાજ્ય તરીકે ઓળખાવે છે. માઓવાદીઓને સરહદ પરના દેશો તરફથી શસ્ત્રો મળે છે. એમને વીજળી, સડક, પાણી, નિશાળ કે હોસ્પિટલમાં રસ નથી. જસ્ટિસ ક્રિશ્ના ઐયર કહેતા: આદિવાસી વિસ્તારોમાં ભારતીય બંધારણ બહેરું અને મૂંગું છે. શું આદિવાસીઓને શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય અને સુવિધા આપવાનું ટાળીને જંગલની જ જિંદગી જીવવા માટે મુક્તિ આપી શકાય ? ચારુ મજમુદાર નક્સલવાદી વિચારધારાના પ્રણેતા હતા. એમનું સૂત્ર હતું: ચીનના ચેરમેન માઓ અમારા ચેરમેન છે અને ચીનનો માર્ગ અમારો માર્ગ છે.

 

શું ચીને માઓના માર્ગને તિલાંજલિ નથી આપી દીધી? શું ભારત સિવાયના કોઈ દેશમાં અરુંધતી નકસલવાદ- માઓવાદ- મૃત્યુવાદની આટલી નગ્ન હિમાયત કરવાની સ્વતંત્રતા મળી હોત ખરી?

 

અરુંધતી ગાંધીજીની અહિંસાને પવિત્ર ધતિંગ  (Pious humbug) તરીકે ગણાવીને એમના ટ્રસ્ટીશિપના સિદ્ધાંતની ઠેકડી ઉડાવે છે. શું ગ્રામસ્વરાજ વિથ અ ગન એ જ વિકલ્પ છે? અરુંધતી કહે છે: એ હજી વિકલ્પ નથી. પરંતુ એમાં જ વિકલ્પની શક્યતા પડેલી છે.

 

 

અરુંધતી કહે છે: માઓવાદી લશ્કર કોઈ પણ ગાંધીવાદી કરતાં વધારે ગાંધીવાદી છે. વિધ્વંસના સમયે પણ જયારે પોલીસના વાહનને આગ ચાપવાનું બને ત્યારે વાહનના બધા  ભાગો છૂટા પાડીને કાઢી લેવામાં આવે છે. કારના સ્ટિયરિંગને સીધું કરીને લાઠી (ભરમાર) જેવું બનાવી દેવામાં આવે છે. બળવાખોરોને છેલ્લામાં છેલ્લી સૂચના હાઈ કમાન્ડ તરફથી એ આપવામાં આવી છે કે કબજે કરાયેલાં સરકારી વાહનોનો અગ્નિસંસ્કાર કરવાને બદલે એમને દાટવાનું રાખવું. ગાંધીજીની મશ્કરી કરવાની આ રીત અત્યંત છીછરી ન ગણાય!

 

આદર્શવાદી પાગલપણું કયારેક એવો અંધાપો સર્જે છે, જેને કારણે બીજું કોઈ પણ  દ્રષ્ટીબિંદુ નિંદનીય બની જાય છે. આપણા દેશમાં કેટલાય આદરણીય વિચારશીલ વિદ્વાનો છે, જેઓ પૂરી પ્રમાણિકતાપૂર્વક કોર્પોરેટ બિઝનેસનો અને ગ્લોબલ – લિબરલ અર્થવ્યવસ્થાનો વિરોધ કરે છે. લોકતંત્રમાં આવા વિચારનિષ્ઠ વિરોધનું મહત્વ ઓછું નથી. વિવેકયુક્ત વિરોધ લોકતંત્રનું ઘરેણું છે.

 

કેટલાક પ્રશ્નોના જવાબ ઝટ જડતા નથી. આવા થોડાક પ્રશ્નો અહી પ્રસ્તુત છે:

  • સામ્યવાદી – સમાજવાદી શાસનવ્યવસ્થા અપનાવનારા કોઈ દેશની ગરીબી દૂર થઈ છે ખરી?
  • ઉત્તર કોરિયા સામ્યવાદી દેશ છે. દક્ષિણ કોરિયા મૂડીવાદી અર્થવ્યવસ્થા ધરાવતો દેશ છે. ઉત્તર કોરિયા દક્ષિણ કોરિયાથી પચાસ વર્ષ પાછળ કેમ છે? ત્યાં ગરીબી કેમ છે?
  • કોંગ્રેસના કોઈ પણ અધિવેશનમાં છેલ્લા વીસ વર્ષ દરમિયાન સમાજવાદ શબ્દ સંભળાયો ખરો? એ શબ્દ ક્યાં ગયો?
  • નરસિંહ  અને મનમોહન સિંહે વીસેક વર્ષ પર જે ઉદાર અર્થવ્યવસ્થાનો પ્રારંભ કર્યો એમાં ત્યાર પછી આવેલી બિન- કોંગ્રેસી સરકારોએ કોઈ પણ ફેરફાર કેમ ન કર્યો?
  • રશિયા અને ચીન જેવા સામ્યવાદી દેશોએ સામ્યવાદી અર્થનીતિ કેમ છોડી દીધી?
  • કોણ વધારે વિશ્વસનીય …….. અરુંધતી કે ચિદમ્બરમ?

ભારતના કુલ ૧૯૫ જીલ્લામાં અને ૧૬ રાજ્યમાં નક્સલવાદી હિંસા પ્રસરેલી છે. OUTLOOK  (૨૯ માર્ચ, ૨૦૧૦) ના અંકમાં અરુંધતીનો ૩૨ પાનાંનો લેખ વાંચીને જે પ્રશ્નો મારા મનમાં ઊઠ્યા એ આવા હતા. અરુંધતી જૂઠું બોલવામાં ખચકાટ અનુભવે એવી કાયર નથી. એ લેખ કોઈ નવલકથા જેટલો રોમાંચક છે. ભારતના બંધારણીય અસ્તિત્વ સામેનો પડકાર ઊભો થયો છે. જો અભેદ્ય જંગલ વિસ્તારોમાં વીજળી, સડક, પાણી, શિક્ષણ અને આરોગ્ય સુવિધા પહોંચ્યાં હોત તો વિકરાળ નકસલવાદ પેદા થયો હોત ખરો? ગુજરાતમાં હજી સુધી માઓવાદ કેમ નથી આવ્યો? વિચારવું પડશે.

 

દંડકારણ્યમાં માઓવાદી બિરાદરો (Comrades) સાથે બેઠેલી અરુંધતીએ જે સેન્ડલ પહેર્યા છે એ મલ્ટીનેશનલ  કંપનીમાં બનેલાં જણાય છે. મોજાંની ખબર નથી, પરંતુ એણે (જીન્સનો) પેન્ટ પહેર્યો છે, એ પણ દેશી કંપનીનો નથી જણાતો. આવી અરુંધતી ગાંધીજીની મશ્કરી કરે એમાં ગાંધીજીને કોઈ હાની પહોંચે ખરી? મને ચિદમ્બરમ પર પૂરો વિશ્વાસ છે.

9 thoughts on “Article From Chitralekha on 3-5-2010

  1. Shree Gunvantbhai,

    63 vars thaye pan aapde haji gulami ni mansik ta mathi bahar nathi aavi sakta,
    Aapdi praja hamesa aava Lekhako, so called intellectual loko, english ma thapkare rakhta loko thi “Impress” thai jay chhe…ane e ni vat ne j sachi mani le chhe
    E mansikta ne feki devathi j aava loko fekai jase…
    Navi pedhi ne potana swatantra vicharo, vastu ne badha engle thi jovani ane parakhvani shakti hovi jose nahitar aava loko to janme j rakse ane potana vicharo felave j rakhse

    Regards
    Mehul Jamang
    Rajkot

  2. આંચકાઓ આપો અને મહાન બનો. આંચકાઓ આપો અને સત્તા મેળવો આંચકાઓ આપો અને સત્તા ટકાવો

    ગાંધીજીને વાંચ્યા વગર અને પચાવ્યા વગર ગાંધીજીની ટીકા કરનારાઓનો તૂટો નથી.

    જેમને પણ લાઈમ લાઈટમાં આવવું હોય તેને માટે આ પણ એક હાથવગું સાધન છે.

    આચાર્ય રજનીશ અને માયાવતી આ બાબતના ઉદાહરણ છે. જોકે આ બન્નેના હેતુઓ સાવ સમાન નથી. પણ દરેક વ્યક્તિને પોતાની ઓળખ બતાવવી હોય છે. સૌ કોઇ પોતપોતાની રીતે સારાનરસા રસ્તા પસંદ કરતા હોય છે.

    ગાંધીજી અને માઓત્સેતુંગ વચ્ચે ૫ ટકા સરખામણી થઇ શકે. જેમ ઉપભોક્તાવાદ અને ગાંધીવાદ વચ્ચે જેટલી સરખામણી થઇ શકે તેમ જ. એટલે કે સરખામણી કરતાં પાયાના ભેદ વધુ હોય છે.

    શલાકા પરીક્ષા
    સંસ્કૃતમાં એક પરીક્ષણનું નામ છે “શલાકા પરીક્ષા”. કોઈ વ્યક્તિએ મોટું પૂસ્તક લખ્યું હોય, અને આખું તો વાંચી ન શકાય તો એક સળી લેવાની અને પુસ્તકમાં ખોસવાની અને જે બે પાના નિકળે તે વાંચીને લેખકનું માપ લેવાનું.

    આંચકાઓ, વિરોધાભાષો અને પ્રાસાનુપ્રાસ
    જેઓને ટોળા ઉભા કરવા છે તેઓને “આંચકાઓ, વિરોધાભાષી અથવા પ્રાસાનુપ્રાસ ઉત્પન્ન કરે” તેવા શબ્દ પ્રયોગો ઉપર હથોટી કેળવવી પડે છે. આ ખાસ અઘરું નથી. એટલે કે અદ્વૈત, સાપેક્ષવાદ અને ગણિત કરતાં તો ઘણું સહેલું છે.

    જ્યારે તમારે શબ્દોને આંચકાઓ, વિરોધાભાષો કે પ્રાસ માટે વાપરવાના હોય ત્યારે તેમાં તર્કની હીનતા તો રહેવાની જ હોય છે. વિજ્ઞાન એ ઈશ્વરની કવિતા છે… પણ તમે વિજ્ઞાનને કવિતામાં(પદ્યમાં) લખી ન શકો.

    એક વાત ચોક્કસ કે જ્યારે તમે શબ્દોને આંચકાઓ, વિરોધાભાષો કે પ્રાસ માટે વાપરો ત્યારે તમે તર્કનો આભાસ ઉભો કરી શકો અને તેથી તમે એક ચૉકો શક્ય છે કે બનાવી શકો. જેઓ પોતાને તટસ્થ માને છે તેઓ પણ તમને ચર્ચાનો વિષય બનાવશે.વાસ્તવમાં તમે ભલે તે માટે લાયક ન હો. પણ તમારી અપેક્ષા એજ હોય છે કે લોકો તમને ગણે. આચાર્ય રજનીશ, અરુંધતિ જેવા તો અનેક મળી આવશે.

    (અરુન્ધતી ઉવાચ એટલે અરુન્ધતીજી બોલ્યાં … મયા પ્રોક્તં એટલે મેં એટલે કે સામાન્ય જને પરખાવ્યું)

    અરુન્ધતી ઉવાચ:
    “તમે કદી લાલ કીડીની ચટની ખાધી છે?”

    મયા પ્રોક્તં:
    (મકોડાને સુકવીને તેનો પાવડર બનાવીને રેડવ્હાઇનમાં નાખોને બેનજી! એ કેમ બાકી રાખ્યું છે?)

    અરુન્ધતી ઉવાચ
    “દંતેવાડામાં પોલીસો સાદા પોશાકમાં હતા, બળવાખોરો ગણવેશધારી હતા.”

    મયા પ્રોક્તં
    (કેમ પોલીસ વેશપલટો ન કરે?)

    અરુન્ધતી ઉવાચ
    “જેલનો સુપરિન્ટેન્ડન્ટ જેલમાં બંધ હતો, જેલના કેદીઓ મુક્ત હતા!”

    મયા પ્રોક્તં
    (તેમાં નવું શું છે? ઇમર્જન્સીમાં આખો દેશ જેલમાં હતો. તમે આવા શાણા ક્યાંથી થયા?)

    અરુન્ધતી ઉવાચ
    “આદિવાસી વિસ્તારોમાં ભારતીય બંધારણ બહેરું અને મૂંગું છે.”

    મયા પ્રોક્તં
    (ક્યાં નથી?)

    અરુન્ધતી ઉવાચ
    “ગાંધીજીની અહિંસા એ પવિત્ર ધતિંગ છે.”

    મયા પ્રોક્તં: (પહેલાં અહિંસા, પવિત્ર અને ધતિંગની વ્યાખ્યા તો કરો?)

    અરુન્ધતી ઉવાચ
    “માઓવાદી લશ્કર કોઈ પણ ગાંધીવાદી કરતાં વધારે ગાંધીવાદી છે.”

    મયા પ્રોક્તં
    (સરખાવો … ઈન્દીરાઇ પોસ્ટર “અમારું સૂત્ર દરેક સાથે નમ્ર વ્યવહાર” અને ઘણા બધાને પૂરો જેલમાં- યાદ કરો સન ૧૯૭૫-૧૯૭૭. જુઠ્ઠું બોલવું અને વિરોધાભાસી ઉચ્ચારણો કરવા એ પણ દંભી લોકોનું પણ લક્ષણ છે.)

    વાડાઓ અને ટોળકીઓ
    માઓ અને માઓવાદ બન્ને આમ તો જુદા લાગે છે. માઓએ મોટી કૂચ કરેલી. પણ ભારતીય માઓવાદી નેતાઓ ભેગા થઇને પણ આવી કૂચ કરી શક્યા નથી.

    પશ્ચિમબંગાળમાં રહેલા સામ્યવાદીઓ ચીનના આક્રમણ વખતે “મુક્તિસેના”ને આવકારતા હતા. તે પછી એક દશકા બાદ સત્તા પણ કબજે કરી. પણ તેઓ સુરાજ્ય સ્થાપી શક્યા નથી. તેઓ ગરીબી પણ હટાવી શક્યા નથી. ત્યાં રીક્ષા માણસ દ્વારા ખેંચાય છે.

    પશ્ચિમ બંગાળ એ, ગરીબો અને ભીખારીઓનો પ્રાંત છે. સરકારી કર્મચારીઓ કામ કાજ ખોરંભે પાડવામાં સક્રીય હોય છે.ઑફિસમાં એટલા મોડા આવે છે કે જો તમે કોઇ કામ માટે સમયસર ઓફિસમાં જાઓ તો તમને “સ્ટ્રાઇક છે કે શું?” એવી શંકા ઉત્પન્ન થાય. સામ્યવાદી કાર્યકરો તહેવારોમાં પૈસા ઉઘરાવે છે.

    જેમ કોંગીજનોને ગાંધીજીના સિદ્ધાંતો પાળવા જરુરી હોતા નથી તેમ સામ્યવાદીઓને પણ સામ્યવાદના સિદ્ધાંતો પાળવાના હોતા નથી. વાસ્તવમાં સામ્યવાદ પણ કોંગીજનોની જેમ એક વાડો થઇ ગયો છે. અને તેવીજ રીતે માઓ-ઈસ્ટ ટોળકી છે.

    Crisis of Identification
    ભ્રષ્ટલોકોની ઈચ્છા ન્યુસન્સ વેલ્યુ ઉભી કરવી અને અથવા સત્તા મેળવવી અને ટકાવી રાખવા શિવાય બીજું કશું જ કરવાની હોતી નથી. તેમની ઈચ્છા કદી પણ ગરીબોનું ભલું કરવાની હોતી નથી. જો એવું હોત તો કોંગીજનો ૫૫+ વર્ષના એકચક્રી શાસન પછી થોડાક લાખને વર્ષે ૧૦૦ દિવસની મજુરીની યોજના કરીને અને તેથી સરેરાસ માસિક વધુમાં વધુ આવક ૮૦૦ આપીને પોતાની પીઠ થાબડતા ટીવીમાં ત્રણ કરોડ સાઠ લાખની જાહેરાત આપી શકતા નહોત. આ આવક તો બીલો પોવર્ટી લાઈન ની છે.અને આ વાત તેમને માટે શરમજનક છે.

    અને આ પર્યાવરણ અને જનજાતિના બની બેઠેલા રક્ષકોને તો ગરીબોની વાતો જ કરવી છે. તેઓ પણ કોંગી જનોની જેમ “ગરીબી અમર રહો” માંજ રસ ધરાવે છે. તેમને વેરાન ભૂમિને રસવંતી કરવામાં, કે ખારાપાટને ફળદ્રૂપ કરવામાં, કે ઉજ્જડ પર્વતો ને અને ટેકરાઓને નવપલ્લવિત કરવામાં, કુદરતી ખાતરમાટે ગૌરક્ષામાં કે નદીઓમાં કારખાનાઓ થકી ગંદકી ઠલવાતી અટકાવવામાં … ગરીબોની માનવશક્તિનો ઉપયોગ કરવામાં રસ નથી. ગરીબોને ભણાવી તેમના થકી ઉત્પાદન કરાવી તેમને સ્વાવલંબી કરવામાં પણ આ લોકોને રસ નથી. તેમને રસ છે હરવા ફરવામાં અને ખ્યાતિ મળે તેમાં.
    આ મોટા ભાગના પર્યાવરણવાદીઓ અને જનજાતિના બની બેઠેલા રક્ષકો અસંપ્રજ્ઞાતરીતે “આત્મગણના”ની લઘુતાગ્રંથીના રોગીષ્ઠ મનવાળા છે.

    ભ્રામક વાતો ન કરો
    શું એક બાજુ અમૂક લોકો કરોડો રુપીયાના મહેલમાં રહે અને લાખો કરોડો જનજાતિઓ પોતાની સંસ્કૃતિની રક્ષાના કારણસર વનમાં ઝુપડાબાંધીને રહેશે? શું તેમના ભણેલા સંતાનોને આ પૂછી જોયું છે? વહેલું કે મોડું માનવજાતે બહુમાળી રહેઠાણો અને બહુમાળી ખેતઉત્પાદન તરફ વળવું જ પડશે. તેની યોજના અત્યારથી જ બનાવવી પડશે.

  3. Antonym of usury, interest main stimulus tool for exploitation of humanity in the history of mankind. Inclusive growth for complete chemistry of society from ordinary to middle class and rick class. All have rights to live and sustain withou. Economical system, banking system, lending system without interest would lead to growth, equality, sustainable growth, inclusiveness of ‘being human’. For every one of us new subject of interest free banking needs to be studied, its parameters, objectives. It provide no-exploitation rules. Ab-initio, request not to see with our own glass of vision, but kindly have deep study of Interest Free Banking would lead humanity a taste of liberty, peace, successful life. Lastly request study Islamic Economy subject, academically, instead of with phobias, would definitely help.

    J.A. Mansuri

  4. Dear Gunvantbhai

    I want to buy some of your books.

    Are they available in North America? Canada or USA?

    If yes kindly give me the address.

    Regards

    Bharat

    • Dear Bharatbhai,
      I have just replied to Rajubhai and given all the details of the same. you can contact R.R.sheth and get the books abroad also.
      Manisha

  5. Manmohanji launched new concept of economy in our nation but train of ‘samajvad’ has been derailed.Here the constables are getting 2000 p. m & the contract system in security sector is nothing but a giant wheel to extract the blood of poors and money tree for contractors.can you say somthing about this?…..MG

  6. Small is ugly. Yes I repeat small is ugly if we have urban society. And no one can distroy cities. It is out of question.

    Contractors are there for making money for themselves and permitted to break the labour laws.
    The contractor have been introduced so that labour commissioner, tenders finalising authority, bill passing authorities, account officers and many others can also make money by taking their shares at verious stages.

    The salary to a Labour commissioner is being paid to see that the labourers of the contractors have proper accommodation in livable condition. But labour commissioner collects his share at the time of issue of labour license and at the time of visit of a site.
    If no sub-contract is permitted and the tenders are given to only big companies they can follow all labour laws and there by labourers fate can be secured.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s