સ્વરાજ નામની વાડમાં છીંડાં જ છીંડાં! Divya Bhasker, 14-8-2011

વાડ હોય ત્યાં છીંડું હોવાનું. વાડને આધારે છીંડાં ટકે, પરંતુ તમે છીંડાંને આધારે ટકી જતી વાડ જોઇ છે? અને હા, તમે કદી (લગભગ) વાડ જેટલું મોટું છીંડું જોયું છે? આખી ને આખી વાડને ગળી જાય તેવાં ત્રણ છીંડાં છે. (૧) આતંકવાદ, (૨) ભ્રષ્ટાચાર અને (૩) વોટબેંક. ભ્રષ્ટાચાર સામે અણ્ણા હજારેનો ખોંખારો મૂલ્યવાન છે. એક પછી એક કૌભાંડ બહાર આવે ત્યારે જનશક્તિની ત્રીજી આંખ ખૂલે એ ખૂબ જરૂરી છે.

સુરેશ કલમાડી, એ.રાજા, કનિમોઝી, યેદ્દીયુરપ્પા, રેડ્ડી બંધુઓ, જસ્ટિસ દિનાકરન અને શીલા દીક્ષિત પ્રત્યે તમને ગુસ્સો આવે છે? ગુસ્સો નહીં દયા આવવી જોઇએ. આ એવા મૂર્ખ લોકો છે, જેમણે માની જ લીધું કે પોતે અમરપટો લખાવીને પૃથ્વી પર ટપકી પડ્યા છે. ભ્રષ્ટાચાર નાબૂદ કરવાનો ખરો ઉપાય એક જ છે અને તે છે: મૃત્યુનું સ્મરણ. કાલે ઊઠીને કોઇ ધનપતિ મારે ઘરે એક ટન સોનું ભેટ ધરવા માટે આવે, તો હું એને માત્ર એક જ મિનિટમાં વિદાય કરી દઉં. હું નથી ત્યાગી કે નથી વૈરાગી. હું નથી ગાંધી કે નથી રમણ મહર્ષિ. હું સામાન્ય સંસારી માણસ છું. મારું વલણ આધ્યાત્મિક છે, તેથી સોનાનો અસ્વીકાર નથી. આવા વલણ માટે એક જ બાબત જવાબદાર છે અને તે એ કે મૃત્યુ નામનો રથ મારી પાછળ પાછળ દોડી રહ્યો છે. ભ્રષ્ટાચારી મનુષ્ય દયનીય છે. લોભમુકત મનુષ્ય હોવા માટે સાધુ બનવાની બિલકુલ જરૂર નથી. પચાસેક વર્ષની ઉંમરે પણ માણસનો લોભ ન છુટે એ અપરિપક્વતાની નિશાની છે. અપરિપક્વતા કેવળ રાજકારણીઓનો ઇજારો નથી. દુનિયા આખીમાં અપરપિકવ લોકો ભારે બહુમતીમાં છે.

આવતીકાલે પંદરમી ઓગસ્ટ. ૧૯૪૭ની સાલમાં આ જ દિવસે ભારતની પ્રજાનાં અરમાનો મેઘધનુષને માળે જઇ પહોંચ્યાં હતાં. મહાત્મા ગાંધી કોમી હિંસાને કારણે દુ:ખી હતા. જવાહરલાલ સમણાંના સોદાગર હતા. સરદાર વલ્લભભાઇ અખંડ ભારતના આરાધક હતા. મહાત્માની આંખોમાં કરુણા હતી. જવાહરની આંખોમાં સમાજવાદી સમાજરચનાનું સમણું હતું. સરદારની આંખોમાં ભારતનો નકશો વેરરવિખેર ન થઇ જાય તે માટે જરૂરી એવી કલ્યાણકારી કરડાકી હતી. આજના નેતાઓની આંખોનું અવલોકન કરજો. એમની આંખમાં નથી કરુણા, નથી સમણું અને નથી કરડાકી. રાજકારણીઓ કરુણાવાન નથી માટે ગરીબી ટકી રહી છે. એ લોકો સ્વપ્નર્દષ્ટા નથી માટે વિકાસની ગતિમાં એક્સીલરેટરને બદલે બ્રેકની બોલબાલા છે. એ લોકો પાસે આતંકવાદી થથરે એવી કરડાકી નથી. સરકાર ઠાઠિયું કાર જેવી છે.

વડાપ્રધાન મનમોહનસિંઘને લંગડા બતક (લેમ ડક)ની ઉપમા મળી છે. ખરેખર તો તેઓ પગ વિનાના વડાપ્રધાન છે. ભારતના કોઇ પણ વડાપ્રધાનની આંખો આટલી લાચાર જોઇ નથી. લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના લોકો એમની સરકાર પર પ્રહારો કરે ત્યારે તેઓનો ચહેરો ભાવશૂન્ય, ક્રોધશૂન્ય અને ખુમારીશૂન્ય જણાય છે. આતંકવાદી રાક્ષસો અને ભ્રષ્ટાચારી દુર્જનો એમનાથી શા માટે બીએ? જે શાસનમાં ગુનેગારો નિર્ભય હોય, તે શાસનમાં નિર્દોષ નાગરિક કદી પણ ભયમુકત હોઇ ન શકે. મહારાષ્ટ્રના ગૃહપ્રધાન આર.આર. પાટીલ જેલમાં જઇને કસાબને પૂછે છે, ‘કોઇ તકલીફ તો નથી ને?’ આવો પ્રશ્ન જેલમાં જઇને કોઇ ડી.જી. વણઝારાને પૂછી તો જુએ!

વાડ હોય ત્યાં છીંડું હોવાનું. વાડને આધારે છીંડાં ટકે, પરંતુ તમે છીંડાંને આધારે ટકી જતી વાડ જોઇ છે? અને હા, તમે કદી (લગભગ) વાડ જેટલું મોટું છીંડું જોયું છે? આખી ને આખી વાડને ગળી જાય તેવાં ત્રણ છીંડાં છે. (૧) આતંકવાદ, (૨) ભ્રષ્ટાચાર અને (૩) વોટબેંક. ભ્રષ્ટાચાર સામે અણ્ણા હજારેનો ખોંખારો મૂલ્યવાન છે. એક પછી એક કૌભાંડ બહાર આવે ત્યારે જનશક્તિની ત્રીજી આંખ ખૂલે એ ખૂબ જરૂરી છે. ભ્રષ્ટાચારની સામે લોકોનો આક્રોશ આટલો પ્રચંડ તો જયપ્રકાશની ચળવળ વખતે પણ ન હતો. પરમ દિવસે શું બનશે? જો અણ્ણાજીને પરવાનગી જ ન મળે તો લોકતંત્ર ક્ષીણ થશે. સત્યાગ્રહીને શોભે એ રીતે અણ્ણાના સાથીઓએ દિલ્હીમાં પાંચ સ્થાનોના વિકલ્પો આપ્યા છે. શું અણ્ણા હજારેનું આંદોલન કોંગ્રેસ સામે છે? ના, એ તો ભ્રષ્ટાચાર સામે છે. ભ્રષ્ટાચાર કેવળ કોંગ્રેસનો ઇજારો નથી. જો ભાજપ આજે દિલ્હીમાં સત્તા પર હોત તો કૌભાંડો ઓછાં હોત કે? પ્રત્યેક પાર્ટીમાં એક પ્રમોદ મહાજન હોય જ છે. કોંગ્રેસ પોતે જ એવી છાપ ઊભી કરી રહી છે, કે અણ્ણાનું આંદોલન સિર્ફ કોંગ્રેસ (યુ.પી.એ.) શાસન સામે છે. ભ્રષ્ટાચાર સર્વપક્ષી છે. સત્તા પર હોય તે પક્ષ થોડોક વધારે બદનામ થાય છે. કોંગ્રેસનો પરિવારવાદ ભ્રષ્ટાચારનો જ એક પ્રકાર છે કારણ કે એ આપણા લોકતંત્રને ભ્રષ્ટ કરે છે.

પરિવારવાદ ભારતની સૌથી સિનિયર પાર્ટીને ફ્યૂડલ સંસ્થા બનાવીને અન્ય સૌ કાર્યકર્તાઓને વસવાયા બનાવી મૂકે છે. પરિવારવાદ કેવો? દેશનું વડાપ્રધાનપદ, કોંગ્રેસનું પ્રમુખપદ અને વળી કોંગ્રેસનું મહામંત્રીપદ વધારેમાં વધારે સમયગાળા માટે એક જ પરિવાર પાસે રહ્યું છે. દેશના સ્વરાજની લડત સાથે જોડાયેલી કોંગ્રેસને ઉછેરવામાં ગાંધીજી, સરદાર, નેહરુ, રાજાજી, સરોજિની નાયડુ, કૃપાલાની, મૌલાના આઝાદ, કામરાજ નાદર, ઢેબરભાઇ, મોરારજીભાઇ અને સાદિકઅલી જેવા અનેક મહાનુભાવોનો ફાળો છે. ૧૯૬૯માં ભાગલા પડ્યા પછી કોંગ્રેસ કેવળ એક પરિવારની મિલકત બની ગઇ! કોઇ સેકયુલર કર્મશીલે કે બૌદ્ધિકે આવા ઘ્úણાસ્પદ પરિવારવાદ સામે અવાજ ઉઠાવ્યો ખરો? સોનિયા ગાંધીએ કોંગ્રેસનું પ્રમુખપદ જાળવવાનાં કુલ વર્ષોનો વિક્રમ નોંધાવ્યો છે. રાહુલને ‘યુવરાજપ્ત કહેવામાં આવે તેમાં લોકતંત્રનું અપમાન છે. જ્યાં કોઇ ગાદીવારસ હોય, ત્યાં પ્રજાને રૈયત (masses) કહેવામાં આવે છે. રૈયત (માસીસ) અને પ્રજા (પીપલ) વચ્ચે તફાવત છે.

એકલા મુંબઇમાં જ રાહુલ કરતાં દસ ગણાં શક્તિશાળી, બુદ્ધિશાળી અને પ્રભાવશાળી યુવક-યુવતીઓની સંખ્યા ઓછી નથી. રાહુલ પાસે નથી વકતૃત્વશક્તિ અને નથી નેતૃત્વશક્તિ. એની પાસે કેવળ ‘મા’ છે. વિદૂષક દિગ્વિજયને પ્રિયા સેહગલે ‘મુસલમાનોના પ્રવીણ તોગડિયા’ કહ્યા છે. જે નુકસાન પ્રવીણ તોગડિયા હિંદુઓને પહોંચાડે છે, તેનાથી અનેકગણું નુકસાન વિદૂષક દિગ્વિજય મુસલમાનોને પહોંચાડે છે. અંગ્રેજોએ ભાગલા પાડો અને રાજ કરો-જેવી નીતિ (અનીતિ) અપનાવી હતી. લગભગ એ જ રીતે કોંગ્રેસે વોટબેંક દ્વારા મળનારા લાભ પર કુદ્રષ્ટિ કરીને હિંદુ-મુસ્લિમ વૈમનસ્ય જળવાઇ રહે તેમાં રાજકીય હિત જોયું છે. સેક્યુલરિઝમને માનવતાના દાયરામાં લાવવાનું છે. ભાજપ પણ ફુલ્લી નપાસ છે.

દારુલ ઉલૂમ દેઓબંદ જેવી ધાર્મિક સંસ્થામાં મૌલાના ગુલામ મોહંમદ વસ્તાનવીએ વીર નર્મદે બતાવેલું તેવું પરાક્રમ પ્રગટ કર્યું છે. એમની સાથે ફોન પર વાત થઇ ત્યારે જાણ્યું કે તેઓ ગુજરાતી સમજે છે અને મને વાંચે છે. એમનું ધાર્મિક શિક્ષણ ભરૂચ પાસે આવેલા કંથારિયા ગામે આવેલા મદરેસામાં થયું છે. એ મદરેસામાં લગભગ ત્રણ હજાર જેટલા મૌલવીઓએ ‘મહામાનવ મહંમદ’ પર યોજાયેલું મારું પ્રવચન વિનયપૂર્વક અને ઉત્સાહપૂર્વક સાંભળ્યું હતું. (તા. ૨૧-૯-૨૦૦૨).

ગુજરાત-મહારાષ્ટ્રની સરહદ પર અક્કલકુવામાં એમણે જે કોલેજો સ્થાપી છે તેમાં હજારો વિદ્યાર્થીઓ એવું શિક્ષણ પામી રહ્યા છે, જેમને તરત નોકરી મળે. હવે એક મેડિકલ કોલેજ પણ શરૂ થવાની છે. એમણે મને સંસ્થાની મુલાકાત લેવાનું આમંત્રણ આપ્યું છે. જો ભારતના મુસલમાનો શિક્ષણ તરફ જતો આ ‘વસ્તાનવી એક્સપ્રેસ હાઇવે’ પસંદ ન કરે, તો બીજાં પચીસ વર્ષ પછી નવી સાચર સમિતિની ભલામણો પર આકાશી આધાર રાખવો પડશે. પ્રગતિનો રાજમાર્ગ એક જ છે અને તે શિક્ષણ. જો મુસ્લિમ કન્યાઓ સુશિક્ષિત હશે, તો સેક્યુલરિઝમ પણ સ્વચ્છ બનશે. ઇન્ડોનેશિયા, મલેશિયા અને બાંગ્લાદેશે કન્યા કેળવણી પર ઘણો ભાર મૂક્યો છે. માનશો? મલેશિયા જેવા ઇસ્લામી દેશમાં સ્ત્રીઓની સાક્ષરતાનું પ્રમાણ રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ૯૭ ટકા કરતાં અડધો ટકો વધારે છે. જો ભારતના મુસલમાનો વસ્તાનવીજીને અનુસરશે તો દિગ્વિજયનું શું થશે?

સ્વરાજ મૂળે ઉપનિષદીય (સ્વરાજ્ય) શબ્દ છે. ‘સ્વરાજ્ય’ એટલે ‘સ્વયંપ્રકાશ’. સ્વરાજ નામની વાડમાં દહેજપ્રથા, સ્ત્રીઓનું શોષણ, બાળમજુરી, અસ્પૃશ્યતા, અભણતા, વ્યસનપ્રેમ, ગરીબી, પ્રાણીઓ પ્રત્યે આચરવામાં આવતી ક્રૂરતા, પર્યાવરણનું પ્રદૂષણ, જળ-જમીનનું વિવેકહીન ભેલાણ અને ફિલ્મી ઢબે ઊછરતું સંયમહીન યૌવન- એવાં અસંખ્ય છીંડાંની તો વાત જ ક્યાં કરવી? પૂરાં ૬૪ વર્ષો પછી પણ આપણું લોકતંત્ર હજી પરપિકવ થયું નથી. અણ્ણાજી આપણા સૌના ટેકાના અધિકારી છે. એમનો ખોંખારો રાષ્ટ્રના હિતની રક્ષા કરનારો છે. એમની ટીમ આળસુ પ્રજાને ઢંઢોળશે? જાગ્યા ત્યાંથી સવાર! જય હિંદ. (લખ્યા તા. ૬-૮-૨૦૧૧)

પાઘડીનો વડ છેડે

લોકતંત્રમાં એક પક્ષ
પોતાની બધી જ શક્તિ
એવું સાબિત કરવામાં
કામે લગાડે છે કે:
બીજો પક્ષ શાસન કરવા માટે
બિલકુલ લાયક નથી.
બંને પક્ષો એમ કરવામાં
સફળ થાય છે
અને બંને સાચા હોય છે!
– એચ.એલ. મેન્કેન (અમેરિકન નિબંધકાર)

One thought on “સ્વરાજ નામની વાડમાં છીંડાં જ છીંડાં! Divya Bhasker, 14-8-2011

  1. hello Gunvantbhai

    JSK

    Read your autobiographical article in DB today. We thank God for saving you with provision of timely treatment.
    Lion Hearted men also have a heart! You proved it.

    Now please remember to take care. You also will have to observe: the Sakshi Bhaav. And remember what is Pathya and Apathya for your heart. Always.

    Best Wishes.

    Sharad Kapadia
    Surat

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s